Nazwy obiektów i przedmiotów nieco już zapomnianych

• Dzieża – urządzenie z klepek, gdzie „miesiło” się ciasto a chleb. Tradycyjnie służyła podczas oczepin (zwyczaj weselny) pani młodej do siedzenia jako symbol, aby młodej parze nigdy nie brakło w życiu chleba.


• Kijanka – wykonane z drewna urządzenie do ręcznego prania odzieży.


• Kobylica – zwana też kobyłką. Urządzenie mocujące przedmiot obrabiany ręcznie z drewna, np. łyżki, kijanki, styliska, itp.


• Pająk – wykonana ze słomy, bibuły przestrzenna ozdoba wieszana u powały, szczególnie w okresie świąt.


• Stylisko – drewniana rękojeść, np. topora lub siekiery.


• Żarna – Urządzenie do mielenia ziarna na mąkę, kaszę, śrutę, w zależności od ustawienia od siebie odległości kamieni młyńskich. W czasie okupacji, praca na żarnach była zabroniona, jednak zboże mielono z zachowaniem wszelkich środków ostrożności.


• Cep – urządzenie do ręcznego młócenia zboża, składające się z bijaka, dzierżaka i kapicy. Nieodzowny do młócenia słomy, służącej do pokrycia strzechy.


• Kiczka – wiązka słomy do poszywania (krycia) połaci (powierzchni dachu).


• Kalenica – pokrycie dachu w szczytowej jego partii.


• Koźliny – (koźlarze) – drągi zbijane na „krzyż”, osadzane na kalenicy, zabezpieczającej ją.


• Szragi – dwie pary drągów zbitych „na krzyż”, rozstawionych w odpowiedniej szerokości, złączonych listwami, służące do mocowanie piłowanego drewna.


• Tara – drewniana karbowana deska do prania ręcznego.


• Zwarnik – „zwarka” – wykonany z klepek pojemnik do prania odzieży lnianej. Używano do tego popiołu z drzewa liściastego oraz wody. Reakcja chemiczna (węglany sodu i potasu), zmiękczały i wybielały odzież. Wykonywano to zawsze w sobotę, przy okazji pieczenia chleba, gdzie palono w piecu drewnem liściastym, ponieważ popiół z drewna iglastego zawiera związki smolne i brudziłby odzież.


• Hamak – urządzenie znane, ale dawniej służące szczególnie w polu, gdzie dziecko mogło bezpiecznie przebywać niedaleko pracujących rodziców.


• Międlica i cierlica – podobne urządzenia „jakby gilotyny” drewniane z jednym lub dwoma szczelinami, służące do łamania słomy lnianej, celem uzyskania przędzy.


• Motowidło – urządzenie do nawijania nici lnianych lub przędzy z runa owczego przeznaczonej do tkania.


• Kołowrotek – podobnie jak wyżej, urządzenie do nawijania nici.


• Przysiadka – urządzenie do ręcznego formowania nici z przędzy i nawijania na motek; na części przyrządu po prostu się siedziało, stąd nazwa.


• Piesek – wykonany z deseczki ustawiony pod skosem na parze nóżek do ściągania wysokich butów (tzw. oficerek).


• Prawidła – drewniane kliny do utrzymywania skórzanych cholewek wysokich butów przed deformacją.


• Cebrzyk – okrągłe urządzanie drewniane z klepek, służące do prania, ale także kąpania i mycia.


• Balia – blaszane urządzenie, służące także do mycia lub kąpania.


• Niecka – Z pnia drewna wydrążone urządzenie do wyrabiania ciasta na kluski, makaron, a także do kąpania dzieci.


• Kociuba – przedmiot do wygartywania węgla z pieca piekarniczego przed pieczeniem chleba.


• Zagata (lub zahata) – ogrodzone lub odeskowane pomieszczenie przy ścianach domów do ocieplania części mieszkalnej, ale też i obory. Ocieplano grabionymi w lesie liśćmi drzewa bukowego. Liście przewożono wozami drabiniastymi późną jesienią z lasu.


• Młynek – często zwany wialnią; urządzenie służyło do mechanicznego oddzielania ziarna od plew; było poruszane ręcznie, a później niekiedy kieratem konnym.


• Kierat – urządzenie mechaniczne (przekładnie, przegubowy napęd), napędzane siłą pociągową pary koni rozstawionych przy dyszlach w kole o 180 stopni. Służyło do napędu maszyn, młócenia zboża, sieczkarni i wialni.


• Sąsiek – duża skrzynia podwójnie lub potrójnie dzielona do przechowywania ziarna, czasem nazwa pomieszczenia, gdzie składowano niewymłócone zboże.


• Druciak – gliniany garnek, zabezpieczony jakby siatką drutu przed rozbiciem. Drutowaniem trudnili się wędrowni Cyganie.


• Siwak – garnek gliniany o siwym kolorze, uzyskiwało się sposobem wypalania (w ostatniej fazie wypalania domykano dopływ powietrza do pieca).


• Dwojaczki – ręcznie gliną złączone przed wypaleniem dwa małe gliniane garnki z uchwytem, służące do wynoszenia jedzenia w pole.


• Stępka (stępa) – wydrążone z drewna urządzenie (wysokość około 1m), wraz ze stęporem służyło do obtłukiwania łupin kaszy jaglanej.


• Słomianki – ze słomy plecione kalosze zakładane na buty do chodzenia po dużym śniegu lub błocie.


• Kamionka – kamienne urządzenie do przechowywania oleju lnianego. Zapewniało ochronę przed dostaniem się światła słonecznego.


• Gąsior – szklany antał w plecionym z wikliny koszu do wina lub okowity.


• Koromysło – nosidło zakładane na ramiona do noszenia dwóch wiaderek wody.


• Magielnica (zwana także karbownicą) – służy do karbowania (rozprasowywania karbów) odzieży, a szczególnie pościeli po praniu.


• Cedzak – drewniana okrągła deseczka z otworami i rękojeścią, służąca do odcedzania wody z gotowanych ziemniaków.


• Makatka – zadrukowana scena rodzajowa na płótnie, ręcznie kolorowo wyszywana przez dziewczynę, służąca do ozdabiania ścian, szczególnie w kuchni.


• Bradrura (badrura) – pomieszczenie w piecu zamykane pokrywą, spełniające rolę, którą obecnie spełnia piekarnik.


• Pionier – nazwa pierwszego polskiego radia po II wojnie światowej. Odbiorniki wykonywane były w obudowie drewnianej lub ebonitowej. Ze względu na brak prądu, ich działanie było uzależnione od podłączenia do baterii i ogniwa.


• Kołyska (bujanka) – z deseczek lub wikliny podwieszane na sznurach u powały urządzenie, służące do usypiania (spania) niemowlaków.


• Kołyska na biegunach – nieodzowne urządzenie wykonane z drzewa, często malowana służąca do usypiania (i spania) dzieci.


• Cieżnica – u nas znana bardziej jako maślniczka, wykonany z klepek drewniane urządzenie do „ubijania” masła.


• Szlabanek – zwany też babmetlem – kanapa rozsuwalna służąca dawniej także do spania.


• Maźnica – pojemnik na przechowywania smaru do smarowania osi wozów konnych. Dawniej osie były drewniane, a smar to gęsta konsystencja ropy naftowej.


• Kołtweka (zwana u nas montewką) – przyrząd wykonany z drzewa jodłowego, uzyskany z choinki świątecznej. Dawniej choinka to wyłącznie młode drzewko jodłowe.


• Baba – część pozioma komina (na strychu), zmniejszająca ciąg (cug), z paleniska kuchni lub pieca chlebowego.


• Zapiecek – przestrzeń za piecem chlebowym na wysokości około 1m, wykorzystywany dawniej jako miejsce do spania babć i wnuczków.